स्वभावस्तु प्रवर्तते

  नमोऽस्तु ते व्यास विशालबुद्धे फुल्लारविन्दायतपत्रनेत्र।  येन त्वया भारततैलपूर्णः प्रज्वलितो ज्ञानमयः प्रदीप।।  सनातन वैदिक परंपरेमध्यें गुरुचे स्थान परमपूजनीय तथा अनन्यसाधारण आहे. मनुष्य माता-पितानंतर ज्या तत्त्वाच्या किंवा व्यक्तीच्या उपकारात आजन्म ऋणी असतो ते गुरूच्या. अनादीकालापासून चालत आलेल्या ज्ञानपरंपरेचा पायाच मुळी गुरू-शिष्य या पवित्र नात्यावर आधारलेला असून आजही तो अबाधित आहे किंबहुना येणाऱ्या अनेक कालखंडासाठी सुद्धा तसाच राहणार. गुरु मनुष्याच्या जीवाला आकार देणारा केवळ शिक्षक नसून त्याचे संपूर्ण आयुष्य उच्च कोटीच्या ध्येयाकडे घेऊन जाणारा पथदर्शक असतो. वेद, उपनिषद, पुराणे, रामायण, महाभारतासारख्या प्राचीन तत्त्वज्ञानामधून ते अर्वाचीन संस्कृत-प्राकृत रचनांतून ते अगदी आधुनिक काळातल्या पुस्तकांपर्यंत गुरुमहात्म्याला दुसरा पर्याय सापडत नाहीं. गुरु अज्ञानरुपी अंधकार दूर करून ज्ञानरूपी प्रकाश देणारा आहे म्हणूनच त्याला साष्टांग नमस्कार करून कृपा प्राप्त करून घ्यावी. "अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया। चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः॥" ज्ञान गुरुशिवाय प्राप्...