स्वभावस्तु प्रवर्तते

{भाग २रा. अंतिम} अभंग-३) कुंचे पताका झळकती टाळ मृदंग वाजती ।  आनंदें प्रेमें गर्जती भद्रजाती विठ्ठलाचें।। आले हरीचे विनट । वीर विठ्ठलाचे सुमट।  भेणें जाहले दिक्पट। पिळती थाट दोषांचे ॥  तुळसीमाला शोभतीं कंठी । गोपीचंदनाच्या उटी ।  सहस्र विघ्ने लक्ष कोटी | बारा वाट पळताती ॥  सतत कृष्णमूर्ति सांवळी | खेळ ज्याचे हृदयकमळीं |  शांति क्षमा तया जवळी। जीवें भावें अनुसरल्या ॥  सहस्र नामांचें हातियार | शंखचक्राचे शृंगार ।  अति बळ वैराग्याचें थोर । केला मार षड्वर्गां।।  ऐसें एकांग वीर। विठ्ठलाचें डिंगर। बाप रखुमादेविवर | तीहीं निर्धारीं जोडिला ।। भावार्थ:    हा अभंग "वैष्णववीरांचे पद" या सदरांत मोडणारा आहे. देवांचे भक्त आपत्कालामध्यें प्रसंगाला कसें धीटपणे सामोरे जातात, त्यांची लक्षणे कोणती याविषयीं श्रीज्ञानोबा वर्णन करतात. श्रीपांडुरंगाचे भक्त आपल्या खांद्यावर उंच भगवी पताका घेऊन, टाळ मृदंगाचा नाद घुमवीत आनंदाने, प्रेमाने नामाचा घोष करीतात. त्या श्रीविठ्ठल भक्तीत नटलेले विठ्ठलाच्या वीरांचे आगमन होताच दोषांचे समुह दहा दिशांना पळत सुटले. या वै...

                तिहीं लोकीं नाम थोर वेदशास्त्रांचें सार ।  स गुण निर्गुणाकार निजब्रह्मा सार ।। महाराष्ट्रातील ब्रह्मगिरी पर्वताच्या त्र्यंबकेश्वराच्या पुण्यभूमींत श्रीगहिनीनाथांकडून श्रीनिवृत्तीनाथ महाराजांना योगमार्गाची दीक्षा प्राप्त झाली. या परंपरेचे आद्य प्रवर्तक श्रीआदिनाथ महादेव हे होय. श्रीशंकर माता पार्वतीदेवींना आत्मबोधाचे रहस्यामृत संवाद रूपाने प्रदान करीत होतो. ते ज्ञान श्रीमच्छिंद्रनाथांनी ग्रहण केलें. त्यांच्याकडून गोरक्षनाथांकडे नि पुढे त्याचा प्रवाह गहिनीनाथांकडे आला. "आदिनाथ उमाबीज प्रकटिलें। मच्छिंद्र लाधलि सहज स्थितीं।। तेचि प्रेममुद्रा गोरक्षा दिधली। पूर्ण कृपा केली गयनिनाथा।।" असें निवृत्तीनाथांनी वर्णन केलें आहे. गहिनीनाथ गुरुबोधानें वैराग्य धारण करीत शांत जलधित विहार करते झाले. निवृत्तीनाथदादा स्वभावतःच वैराग्य संपन्न होते. गहिनीनाथांचे शिष्यत्व पत्करल्यानंतर त्यांच्याद्वारे योगमार्ग दीक्षित झाले. तेव्हां त्यांची स्थिती "पूर्णबोधें धालें आत्माराम जाले। निखळ वोतले पूर्णतत्वें।।" - श्रीगुरूंनी महावाक्यांचा संपूर्ण बोध ...